9. Sınıf Tarih 1. Dönem 1. Yazılı Senaryo 4 Soruları ve Cevapları

Küçük bir kasabada eski bir taş çeşme yıkılıp yerine otopark yapılması tartışılıyor. Bir öğrenci “Geçmiş geçmişte kaldı, tarih bilmek bugünün sorunlarını çözmez.” diyor. Kasabanın yaşlıları ise çeşmenin yıllarca kasabalıların bir araya geldiği yer olduğunu anlatıyor.

a) Bu durumda tarih bilmenin kasaba toplumuna sağlayacağı iki faydayı açıklayınız.

b) Tarih öğrenmenin öğrencinin kendisine sağlayacağı iki faydayı yazınız.

c) Öğrencinin görüşüne karşı, tarih bilgisini kullanarak kasabanın sorununa çözüm önerisi de içeren bir cevap yazınız.

17 Ağustos 1999 Marmara Depremi'nde çok sayıda bina yıkılmış, büyük can kaybı yaşanmıştır. Depremin ardından yapı denetimi ve zorunlu deprem sigortası ile ilgili yasal düzenlemeler yapılmış, afet bilinci konusu toplumda daha çok tartışılmaya başlanmıştır.

a) Bu örnekten hareketle geçmişteki olayların incelenmesinin toplumun bugünkü kararlarına nasıl katkı sağladığını yorumlayınız.

b) Bir toplum, yaşadığı afetleri ve sonuçlarını unutursa ne gibi sorunlar ortaya çıkabilir? İki örnek yazınız.

c) “Tarih aynen tekrar etmez ama tarihten ders çıkarılabilir.” ifadesini bu örnek üzerinden açıklayınız.

Bir araştırmacı, Birinci Dünya Savaşı yıllarında Anadolu'daki bir kasabanın günlük yaşamını incelemek için şu kaynakları topluyor:

a) Kaynakları birinci el ve ikinci el kaynak olarak ayırıp gerekçenizi yazınız.

b) Asker mektubunun bu araştırmaya sağladığı bir avantajı ve bir sınırlılığını açıklayınız.

c) Araştırmacının tek bir kaynakla yetinmeyip farklı kaynakları karşılaştırmasının nedenini tarihin doğasıyla ilişkilendirerek açıklayınız.

Aşağıdaki iki kaynak, hayalî bir kale kuşatmasını anlatmaktadır.

Kaynak A (kaleyi savunan tarafın kronikçisi): “Düşman sayısız askerle kapımıza dayandı; ama halkımız kahramanca direndi. Kale yalnızca açlık yüzünden teslim oldu.”

Kaynak B (kaleyi kuşatan tarafın kâtibi): “Ordumuz kısa sürede surları sardı. Kale halkı bir süre sonra karşı koyamayacağını anlayıp ordumuza teslim oldu.”

a) İki kaynağın ortak olarak doğruladığı bilgiyi ve aralarındaki farkları yazınız.

b) Kaynakların farklı anlatımının nedenini yazarların konumlarıyla açıklayınız.

c) Bir tarihçi bu iki kaynağı kullanırken hangi soruları sormalı ve neden üçüncü bir kaynak aramalıdır? Açıklayınız.

Bir tarih ödevinde aşağıdaki cümleler yazılmıştır:

a) Cümleleri “belgelerle doğrulanabilen olgu” ve “yorum” olarak ayırıp gerekçesini yazınız.

b) 3. ve 4. cümleler yorum olsa da aralarında bilimsel değer açısından nasıl bir fark vardır? Açıklayınız.

c) Tarihçinin bir olayı deneyle yeniden üretememesi tarihsel bilginin elde edilme biçimini nasıl etkiler? Açıklayınız.

Bir tarihçinin, yaşadığı kentteki eski bir pazarın tarihini araştırırken yaptığı işler karışık sırada verilmiştir:

a) İşlemleri tarihsel bilginin üretim sürecine uygun biçimde sıralayınız.

b) O harfli işlem yapılmadan doğrudan yazım aşamasına geçilirse nasıl bir sorun doğabilir? Açıklayınız.

c) M işleminde kaynak göstermenin bilimsel açıdan neden gerekli olduğunu yazınız.

Bir sahafta bulunan ve “1780” tarihini taşıyan bir mektup üzerinde bir tarihçi şu tespitleri yapmıştır:

a) Tespitleri, belgenin dış özelliklerini sınayan dış tenkit ile içeriğini sınayan iç tenkit olarak ayırınız.

b) 1. ve 2. tespitler belgenin tarihi hakkında hangi sonucu düşündürmektedir? Gerekçesini açıklayınız.

c) 3. tespit tek başına belgenin sahte olduğunu kanıtlar mı? Tarihçinin bu konuda ne yapması gerektiğini açıklayınız.