9. Sınıf Tarih 1. Dönem 1. Yazılı Senaryo 2 Soruları ve Cevapları

17 Ağustos 1999 Marmara Depremi'nde çok sayıda bina yıkılmış, büyük can kaybı yaşanmıştır. Depremin ardından yapı denetimi ve zorunlu deprem sigortası ile ilgili yasal düzenlemeler yapılmış, afet bilinci konusu toplumda daha çok tartışılmaya başlanmıştır.

a) Bu örnekten hareketle geçmişteki olayların incelenmesinin toplumun bugünkü kararlarına nasıl katkı sağladığını yorumlayınız.

b) Bir toplum, yaşadığı afetleri ve sonuçlarını unutursa ne gibi sorunlar ortaya çıkabilir? İki örnek yazınız.

c) “Tarih aynen tekrar etmez ama tarihten ders çıkarılabilir.” ifadesini bu örnek üzerinden açıklayınız.

Bir öğrenci dedesinden, ailesinin 1923'teki Türk-Yunan nüfus mübadelesi sırasında Selanik'ten Türkiye'ye geldiğini öğreniyor. Dedesinin sakladığı eski fotoğrafları inceliyor, ailenin nasıl göç ettiğini ve yeni yerlerine nasıl uyum sağladığını araştırıyor. Araştırmanın sonunda “Daha önce göç edenleri anlamak bana zor geliyordu, şimdi farklı düşünüyorum.” diyor.

a) Bu çalışmanın öğrencinin kimlik ve aidiyet duygusuna sağladığı katkıyı yorumlayınız.

b) Öğrencinin sözünden hareketle tarih öğrenmenin empati kurmaya katkısını açıklayınız.

c) Bireylerin aile geçmişlerini öğrenmesinin toplumun ortak tarih bilincine nasıl katkı sağlayabileceğini yazınız.

Aşağıdaki iki kaynak, hayalî bir kale kuşatmasını anlatmaktadır.

Kaynak A (kaleyi savunan tarafın kronikçisi): “Düşman sayısız askerle kapımıza dayandı; ama halkımız kahramanca direndi. Kale yalnızca açlık yüzünden teslim oldu.”

Kaynak B (kaleyi kuşatan tarafın kâtibi): “Ordumuz kısa sürede surları sardı. Kale halkı bir süre sonra karşı koyamayacağını anlayıp ordumuza teslim oldu.”

a) İki kaynağın ortak olarak doğruladığı bilgiyi ve aralarındaki farkları yazınız.

b) Kaynakların farklı anlatımının nedenini yazarların konumlarıyla açıklayınız.

c) Bir tarihçi bu iki kaynağı kullanırken hangi soruları sormalı ve neden üçüncü bir kaynak aramalıdır? Açıklayınız.

Bir tarih ödevinde aşağıdaki cümleler yazılmıştır:

a) Cümleleri “belgelerle doğrulanabilen olgu” ve “yorum” olarak ayırıp gerekçesini yazınız.

b) 3. ve 4. cümleler yorum olsa da aralarında bilimsel değer açısından nasıl bir fark vardır? Açıklayınız.

c) Tarihçinin bir olayı deneyle yeniden üretememesi tarihsel bilginin elde edilme biçimini nasıl etkiler? Açıklayınız.

Bir sahafta bulunan ve “1780” tarihini taşıyan bir mektup üzerinde bir tarihçi şu tespitleri yapmıştır:

a) Tespitleri, belgenin dış özelliklerini sınayan dış tenkit ile içeriğini sınayan iç tenkit olarak ayırınız.

b) 1. ve 2. tespitler belgenin tarihi hakkında hangi sonucu düşündürmektedir? Gerekçesini açıklayınız.

c) 3. tespit tek başına belgenin sahte olduğunu kanıtlar mı? Tarihçinin bu konuda ne yapması gerektiğini açıklayınız.

Hayalî bir höyükte yapılan kazıda bir araştırma ekibi şu bulguları ortaya çıkarmıştır:

a) Her bulgunun incelenmesinde hangi bilim dalından yararlanılabileceğini ve onun bu çalışmaya nasıl katkı sağlayacağını yazınız.

b) Bu bulguları birlikte değerlendirmek, kentin geçmişi hakkında tek bir bulguya göre neden daha sağlam bir açıklama sunar? Örnekle açıklayınız.

c) Tarihsel bilginin üretiminde yardımcı bilimlere başvurmak bilginin niteliğini nasıl etkiler? Açıklayınız.