10. Sınıf Felsefe 1. Dönem 1. Yazılı Senaryo 5 Soruları ve Cevapları

Bir hastanede yapay zekâ destekli bir yazılım, doktorlara tanı önerisi vermektedir. Yazılımın yanlış önerisi nedeniyle bir hasta zarar görmüştür. Bu olay üzerine şu sorular gündeme gelmiştir:

Soru 1: Yazılımın hatası hangi veriden ve hangi işlem adımından kaynaklandı?

Soru 2: Bir makinenin verdiği kararda sorumluluk kime aittir ve “sorumluluk” ne demektir?

a) Hangi sorunun bilimin, hangisinin felsefenin alanına girdiğini gerekçesiyle belirleyiniz.

b) Bu örnekten hareketle felsefi düşüncenin iki özelliğini açıklayınız.

c) Felsefenin bilimle ilişkisini, bu olayda birbirlerine nasıl katkı sağlayabileceklerini göstererek yazınız.

Aşağıda aynı doğa olayına ilişkin iki açıklama türü verilmiştir.

Açıklama 1: Gök gürültüsü ve yıldırım, tanrı Zeus’un öfkesinin göstergesidir.

Açıklama 2: MÖ 6. yüzyılda Miletli Thales, her şeyin ilk maddesini (arkhe) doğada aramış ve bunu su olarak açıklamıştır.

a) Bu iki açıklamayı dayandıkları düşünme biçimi açısından karşılaştırınız.

b) Thales’in yaklaşımının felsefi düşüncenin gelişimi açısından önemini yazınız.

c) Sosyal medyada doğruluğu araştırılmamış bilgilerin hızla yayıldığı günümüzde felsefenin birey ve toplum için birer işlevini açıklayınız.

Aşağıda dört soru verilmiştir.

a) “Felsefe” sözcüğünün kökenini ve anlamını yazınız.

b) Yukarıdakilerden hangilerinin felsefi soru olduğunu belirleyiniz.

c) Seçtiğiniz soruların felsefi soru sayılmasını sağlayan üç özelliği gerekçesiyle yazınız.

d) Felsefi olmayan sorulardan birinin neden felsefi sayılmadığını açıklayınız.

Aşağıda düşünme ve dil ilişkisine dair iki görüş verilmiştir.

Deniz: “Bir şeyi adlandıramıyorsam onun üzerine açıkça düşünemem. Dilimizin sınırları düşünebileceklerimizin de sınırıdır.”

Yiğit: “Henüz konuşamayan bebekler nesneleri ayırt edebiliyor, sorun çözmeye çalışıyor. Bu yüzden düşünme, dilden önce de var olabilir.”

a) Deniz ile Yiğit’in dil-düşünme ilişkisi konusundaki temel görüş ayrılığını yazınız.

b) Her iki görüşü destekleyen birer yeni örnek veriniz.

c) Bu konudaki kendi görüşünüzü en az iki gerekçeyle yapılandırınız.

Ayşe ve Mert “başarılı insan” konusunu tartışıyor.

Ayşe: “Başarılı insan çok para kazanan insandır.”

Mert: “Hayır, başarılı insan kendi hedefine ulaşan insandır.”

Tartışma uzuyor ve ikisi de karşısındakinin “yanlış düşündüğünü” söylüyor.

a) Tartışmanın ilerleyememesinin nedenini kavram ve dil açısından açıklayınız.

b) Kavramların açık tanımlanmasının düşünme sürecine iki katkısını yazınız.

c) Tartışmanın sağlıklı ilerlemesi için Ayşe ve Mert’in dil kullanımında yapması gerekenleri bir örnek cümleyle gösteriniz.